African National Congress

Gotšwa go Wikipedia
Taboga go: Tšweletšo, fetleka

African National Congress (ANC) ke mokgatlo wo e lego mmušo wa Afrika Borwa go tloga ka ngwaga wa 1994. ANC e kopane le Congress of South African Trade Unions (COSATU) le South African Communist Party (SACP) go ba tripartite alliance go tloga mathomong mmušo wa batho ka May 1994.

Maloko a thomile mokgatlo o bitšwa South African Native National Congress (SANNC) ka 8 January 1912 Bloemfontein, nepo ele go oketša ditokelo tsa batho batsho ba Afrika Borwa. John Dube, ebile moporesidente wa pele wa mokgatlo, ge sereti le mongwadi Sol Plaatje ebile o mongwe wa maloko a pele. Mokgatlo o fetotšwe leina goba ANC ka 1923, wa thoma lefego la wona elego Umkhonto we Sizwe ("Spear of the Nation") ka 1961.

African National Congress ke eng?[lokiša | edit source]

  • ANC ke seboka sa setšhaba sa go lwela tokologo. E hlomilwe ka 1912 gore e kopanye batho ba Afrika le go eta pele ntwa ya go lwela phethogo ye e bonagalago ya sepolotiki, ya batho le ya ikonomi.
  • Mo mengwageng ye masome-senyane ye e fetilego ANC e bile ketapele kgahlanong le ntwa ya semorafe le kgathelelo, gomme e rulaganya masole a kgahlanong le tše ka moka, e kalatša mafase a ka ntle kgahlanong le aparteiti le go ye lwa ka marumo
  • ANC e ile ya tloga e fihlela phenyo ye kgolo go dikgetho tša 1994, fao e ilego ya fiwa borongwa bjo bo tiilego bja go rerišana ka Molaotheo wo moswa wa demokrase, Afrika Borwa. Molaotheo wo moswa wo o amogetšwego ka 1996
  • Ka ngwaga wa 1999, ANC e ile ya kgethwa gape go mmušo wa setšhaba le wa diprofensi ka palo yha godimo ya bavouti
  • Dipholisi tša ANC di dirwa ke maloko, gomme boetapele bo boikarabela go maloka
  • Boleloko bja ANC bo buletšwe batho ka moka ba Afrika Borwa, ba mengwaga ya go feta ye 18, go sa kgathalelwe morafe le mmala, gomme batho bao ba swanetše go amogela ditheo, dipholisi le diprograma tša ANC.

NA MAIKALELO LE MAIKEMIŠETŠO A ANC KE AFE?[lokiša | edit source]

  • Maikemišetšo a magolo a ANC ke go bopa setšhaba se se kopanego, se se se nago kgethologanyo ya bong le ya morafe, e bile e le sa demokrase.
  • Se se ra gore go swanetše go ba le tokologo ya batho ba Afrika gagolo ba baso go tšwa go kgatelelo ya sepolotiki le ya ikonomi, gora go kaonafatša bophelo bja batho ba Afrika Borwa, gagolo bao ba tlogago ba dila.
  • Go katanela go fihlela tše, go bitšwa Phetošo ya Sedemokrati ya Setšhaba

NA PHOLISI YA ANC E LATELA ENG?[lokiša | edit source]

Tokomane ya Freedom Charter yeo e ilego ya amogelwa ke Kopano kgothe-kgothe ya Batho ya 1955, ke yona tokomane ya Motheo ya ANC.

Freedom Charter e bolela gore:

  • Batho ba tla buša
  • Dihlopa ka moka tša merafe di tla ba le ditokelo tše di lekanago
  • Batho ba tla abelanwa go mahumo a naga
  • Lefase le tla abelana magareng ga bao ba le šomelago
  • Batho ka moka ba tla lekana pele ga molao
  • Batho ka moka ba tla ipshina ka ditokelo tše di swanago
  • Go tla ba le mešomo le tšhireletšo
  • Mejako ya thuto le setšo e tla bulelwa bohle
  • Go tla ba le dintlo, tšhireletšo le boiketlo
  • Go tla ba le khutšo le setswalle

Ka ngwaga wa 1994 ANC e ile ya amogela Lenaneo la Kago leswa le Tlhabollo (RDP), bjalo ka motheo wo o tlago tlhahla ANC go diphethogo tša Afrika Borwa. Mananeo a bohlokwa a RDP ke:

  • go fihlela dinyakwa tša motheo tša batho
  • tlhabollo ya bokgoni bja batho
  • kago ya ikonomi
  • go tliša demokrase go pušo le naga.

NA MASWAO A ANC A BOLELA ENG?[lokiša | edit source]

  • Folaga ya ANC e dirilwe ka methala yeo e lekanago ya mmala wo moso, wo motala-morogo le wa gauta. Mmala wo moso o emela batho ba Afrika Borwa bao ba bego ba lwanela tokologo mo mengwageng ye mentšhi ye e fetilego. Mmala wo motala o emetše mabu ao a re fago bophelo gomme re bile re tšeetšwe wona ke mebušo ya bokoloniale. Gauta e emela diminerale le mahumo a mangwe a naga, ao e lego a batho ka moka, gomme wona a ile a šomišetšwa fela ke sehlophana se se nnyane.
  • Maswao a na le lerumo le kotse tšeo di emelago dintwa tša go lwantšha bokoloniale, ntwa ya marumo ya lephaga la sešole la ANC, Umkhonto we Sizwe, le ntwa ye e tšwelago pele ya ANC ya go lwantšha kgatelelo ka sehlopa se se nnyane sa morafe. Leotwana le tlogela go Kopano Kgothe-kgothe ya Batho, yeo e amogetšego Freedom Charter, gomme lona le emela kopano ya ditšhaba ka moka tša Afrika Borwa go ntwa ya go katanela tokologo. Gape le bontšha setšo sa ANC sa go se kgethologanye go ya ka mmala. Seatla se se swerego lerumo se emetše maatla a batho bao ba kopanego go ntwa ya go katanela tokologo le tekatekano.
  • Mmolelwana wa ANC wa Amandla ngawethu goba Matla ke a rona o ra gore 'maatla a swanetše go fiwa batho', gomme se se bontšha maikemišetšo a magolo a Freedom Charter a gore batho ba swanetše go buša. Ke tsebagatšo ya boithapo bja ANC bja go aga le go tiiša demokrase le go tšea karolo ga batho go ntwa ya go katanela kaonafatšo ya maphelo a bona.

NA MAIKARABELO A LELOKO LA ANC KE AFE?[lokiša | edit source]

Ditlwaedi le ditheo tša leloko la ANC di akaretša:[lokiša | edit source]

  • boikokobetšo le go ineela ka botlalo go lesolo la go katanela setšhaba sa demokrase seo se se nago kgethollo ya mmala le ya bong
  • go ela hloko dinyakwa le dikgahlego tša batho, tšeo di lego go tokomane ya Batho Pele,
  • boithapo bja go phethagatša dipholisi tša seboka le diphetho tša sona.

Maloko a ANC a letelwa go:[lokiša | edit source]

  • go ba maloko a porantšhe ya ANC, go lefela tšhelete ya boleloko le go thuša go aga ANC,
  • go tšea karolo go ditherišano tša go dira pholisi le diprograma tša ANC gammogo le phethagatšo ya tšona,
  • go amogela le go emela diphetho tša dibopego tša mokgatlo,
  • go aga kopano ya ANC le seboka sa demokrase le go lwantšha bomenemene, go šoma go ya setswalle le go hlola dihlophana-hlophana
  • go lwantšha semorafe, kgethollo ya bong, go se kgotlelelane ga sedumedi le ga sepolotiki goba kgethollo efe goba efe,
  • go dula o na le tsebo ya ditiragalo tša sepolotiki, go kaonafatša tsebo ya bona bjale ka karolo ya go ithuta ga go ya go ile,
  • go dula o le kgauswi le batho le go tšea karolo go merero ya motse,
  • go itshwara ka tsela ya maleba tšatši ka tšatši le go se šomiši maemo ka mabaka a go ikhola.

NA DIBOPEGO TŠA ANC KE DIFE?[lokiša | edit source]

  • Porantšhe ke uniti ya mathomo ya ANC, fao maloko a tšeago karolo go ditiro tša ANC le ditherišano tša sepolotiki. Porantšhe ke ketapele ya motse, gomme e emela dikgahlego, dinyakwa le le go šomela tlhabollo ya motse. Porantšhe ye nngwe le ye nngwe e kgetha Komiti-Phethiši ya Porantšhe go Kopano Kgothe-Kgothe ya Ngwaga ka Ngwaga.
  • Komiti Phethiši ya Rejine e kgethwa ka morago ga mengwaga e mebedi go Kopano ya Rejine, gomme yona e kgethwa ke dikemedi tša diporantšhe tše di bopago rejine.
  • Komiti Phethiši ya Profensi e kgethwa ka morago ga mengwaga e meraro ke maloko a diporantšhe ka profensing.
  • Komiti Phethiši ya Setšhaba ke sebopego sa ka godimo sa ANC gomme yona e sepediša merero ya mokgatlo ge go se no swarwa dikopano. E kgethwa ka morago ga mengwaga ya ye mehlano go Kopano ya Setšhaba. Dikemedi tša diporantšhe di bopa dipersente tša go ka ba 90 tša dikemedi tše di voutago go Kopano ya Bosetšhaba. Khansele ya Setšhaba ya Bohle e swarwa ge go se no swarwa Kopano ya Setšhaba ya go lekola diprograma tša mokgatlo.
  • Lligi ya Basadi ya ANC e šoma ka go ikemela ka gare ga ANC. Maikemišetšo a yona ke go tšwetša pele le go šireletša ditokelo tša basadi le go netefatša gore basadi ba raloka karolo ya bona ka botlalo ka gare ga mokgatlo. Boleloko bja Lligi bo buletšwe basadi ka moka bao ba lego maloko a ANC.
  • Lligi ya Baswa ya ANC le yona e šoma bjalo ka sebopego se se ikemetšego, gomme maikemišetšo a yona ke go etela baswa pele le go šomana le mathata a a ba lebanego. Lligi gape e netefatša gore baswa ba ba le seabe go ANC. Boleloko bja Lligi ya baswa bo buletšwe batho ba magareng ga mengwaga ye 14 le 35.

NA SEBOKA SA MAKALA A MARARO KE ENG?[lokiša | edit source]

ANC e šomišana le South African Communist Party (SACP) le Congress of South African Trade Unions (COSATU). Lekala le lengwe le lengwe le ikemetše, gomme le na le molaotheo wa lona le diprograma tša lona. Seboka se hlomilwe godimo ga boithapo go Diphethogo tša Setšhaba tša Demokrase, le hlokego ya go kopanya bontšhi bja batho ba Afrika Borwa go ya ka boithapo bjo.

NA ANC O KA E FIHLELA KAE?[lokiša | edit source]

Makala a ANC a hwetšwa go ditoropo ka moka, ditoropo tše nnyane le mebotwaneng ya Afrika Borwa. ANC e na le ofisi ye kgolo, diofisi tše senyane tša diprofensi le diofisi tše mmalwa tša direjine.

Ditšhupetšo[lokiša | edit source]

http://www.anc.org.za/show.php?id=178