Tšhukudu ya tšhukudu

Tšhukudu goba tšhukudu yeo ka tlwaelo e khutsofaditšwego go tšhukudu, ke setho sa mehuta efe goba efe ya diphedi tše hlano tše di sa lego gona goba mehuta ye mentši ye e hwilego ya diphoofolo tša maoto a go makatša ka lapeng la Rhinocerotidae . Ke lapa le nnoši leo le phelago ka lapeng le legolo la Rhinocerotoidea yeo maloko a yona gape ka dinako tše dingwe a bitšwago ditšhukudu; lereo le ditšhukudu tša nnete ka dinako tše dingwe le šomišwa go Rhinocerotidae . Mehuta ye mebedi ya yeo e sa lego gona ke ya setlogo sa Afrika, gomme ye meraro ya Borwa le Borwabohlabela bja Asia .

Ditšhukudu ke tše dingwe tša mo gafauna ye kgolo ye e šetšego ka moka di na le boima bja go feta seripa sa tone ge di godile. Ba na le dijo tša dimela, bjoko bjo bo nnyane 400–600 g ( 14 - 21 oz) bakeng sa diamushi tša bogolo bja tšona, lenaka le tee goba a ma pedi le botenya bja 1.5–5 cm (0,59-1,97) ka letlalo la tšhireletšo leo le bopilwego go tšwa go magato a kholajene ya ao a beilwego ka sebopegong sa lattice ya go swara . Ka kakaretšo di ja dilo tša matlakala, le ge e le gore bokgoni bja tšona bja go bediša dijo ka gare ga mala a tšona a ka morago bo di dumelela go phela ka dilo tša dibjalo tše di nago le tlhale kudu ge go nyakega. Go fapana le di (erissodactyl) tše dingwe, mehuta ye mebedi ya ditšhukudu tša Afrika e hloka meno ka pele ga melomo ya yona go e na le moo ba ithekgile ka melomo ya bona go kga dijo.

Ditšhukudu di bolawa ke batsomi ka baka la dinaka tša tšona, tšeo di rekwago le go rekišwa mmarakeng wa batho baso ,ka ditheko tše di phagamego, e lego seo se lebišago go bontši bja mehuta ya ditšhukudu tše di phelago go lebelelwa e le tšeo di le go kotsing. Mmaraka wa mehleng yeno wa lenaka la tšhukudu o tutuetšwa kudu ke naga ya China le Vietnam, moo le rekwago ke bareki ba humilego gore le di šomiše kalafong ya setšo sa China, gare ga ditirišo tše dingwe. Dinaka tša ditšhukudu di dirilwe ka keratin ya kerati, e lego selo se se swanago le moriri le manala, gomme ga go na bohlatse bjo bobotse bja mehola le ge e le efe ya tša maphelo.Mmaraka o gona gape wa ditshwara tša tšhoša ya manaka a tšhukudu ka Yemen, yeo e bego e le mothopo o mogolo wa nyakego ya lenaka la tšhukudu ka bo 1970 le bo 1980.