Stimela (Setimela sa Malahla)

Hugh Masekela a raloka trumpet

"Stimela (Coal Train) " ke kopelo ya moopediši wa phalafala ya jazz wa Afrika Borwa le mohlami Hugh Masekela, yeo e gatišitšwego la mathomo ka 1974. E le go gopotša ka ditherešo tše šoro tša bašomi ba bafaladi ba mehleng ya kgethologanyo, e bile kopelo ya sehlopha sa bašomi ba Afrika Borwa le ye nngwe ya ditlhamo tše di tsebjago kudu tša Masekela.

Tshedimošo le tlhamo

Ka morago ga go boa ga gagwe bothopša mathomong a bo-1970, Masekela o ile a nyaka go hlama mmino wo o bego o bolela ka go lebanya ka diphihlelo tša maAfrika Borwa a Bathobaso bao ba bego ba tšhabetšwe ke melao ya mošomo ya kgethologanyo. "Stimela", yeo ka go lebanya e bolelago "setimela sa malahla" ka Maleme a Nguni, e be e hlohleleditšwe ke ditimela tša banamedi tša letšatši le letšatši tšeo di bego di rwala bašomi ba meepong ba bafaladi go tšwa magaeng a magaeng go ya meepong ya go dikologa Johannesburg. Go bula ga kopelo ka manyami, go agilwe godimo ga modumo wa piano ya go nanya le flugelhorn ya Masekela ya go lla, go bulela tsela ya go bušeletša mantšu, go tswakanya Sepedi le mantšu a Seisemane ao a laodišago leeto le letelele la bašomi le maemo a go hloka botho.

Mantšu le dihlogo

Mantšu a "Stimela" a laodiša molodi wa setimela sa malahla bjalo ka sirene bakeng sa bašomi ba dikete bao ba phafogilego pele ga mahube, bao ba nametšego dikoloi tše di tletšego kudu, le bao ba kgotlelelago go šoma ka thata ka tlase ga mobu. Masekela o tsentšha methaladi ya Seisemane ("Kwela pele go letšwa ga molodi...") ka ditemana tša Selegae tšeo di bontšhago tlala, go arogana le lapa le kholofetšo ya moputso o monyenyane. Baswayadiphošo ba lemoga go tswakanya ga yona botse le manyami, ba diriša mmino go hlohleletša bobedi go lla le go nyatša tshepedišo ya bašomi ba mofaladi ba mmušo wa kgethologanyo.

Kamogelo le tutuetšo ya setšo

Stimela e ile ya ba selo se se tlwaelegilego ka pela radiong ya Afrika Borwa le ka diholong tša dikhonsate go ralala le di-diaspora. E ile ya tumišwa bjalo ka kopelo yeo e sego ya semmušo ya Letšatši la Bašomi (1 May) gomme e tšwelela ka mehla dipontšhong tša musiamo tša setšo sa kgethologanyo, go akaretša pontšho ya 2021 kua Museum of Human History Foundation kua Johannesburg go swaya letšatši la matswalo a Masekela. Ka 2018, bahlalosi ba Afrika Borwa ba ile ba e bea gare ga dikopelo tša go ipelaetša tša maemo a godimo tša naga bakeng sa lenaneo la Letšatši la Bašomi.

Dipontšho tša go phela le direkhoto tše di tumilego

Masekela o ile a bapala "Stimela" mo ditiragalong tša bohlokwa, go akaretšwa le Nelson Mandela Lecture series tributes kua Johannesburg, moo a ilego a gatelela ntwa ye e tšwelago pele ya ditshwanelo tša bašomi. E dirilwe ka go hlompha Masekela, go akaretšwa le Nelson Mandela Annual Lecture, moo e ilego ya gopolwa bjalo ka "soundtrack of the struggle." Phetolelo ya go phela e tšwelela ka go alebamo ya 1985 ya Home Is Where the Music Is, yeo e thopago go itokišetša mo go katološago mo go gatelelago wa maikwelo a kopelo. Phetolelo ye e katološitšwego ke ya botelele bja metsotso e senyane le metsotswana e masomehlano (09:59).

Filimi ya semmušo ya go bapala, yeo e tšweleditšwego ke Connoisseur Collection VSOP CD 200, e ile ya lokollwa ka 2022 go Masekela's estate YouTube channel; ka morago e ile ya ngwalwa go IMDb.

Bohwa le matlakala

Go theoša le nywagasome, "Stimela" e ile ya kopanywa le go bontšhwa ke diopedi tša mehutahuta - go tloga go seopedi sa Afro-soul Vusi Mahlasela go ya go DJ Black Coffee. Leina la yona le molodi wa yona di hlohleleditše leina la sehlopha sa Afro-rock Stimela, seo se hlomilwego ka bo-1980, seo se fihleletšego kamogelo ya sona ka gare ga lefelo la mmino wa toropo ya Afrika Borwa.

Dipontšho le dikgopotšo

Ka 2024 Museum of Human History Foundation (HMHF) kua Johannesburg e hlomile pontšho ye nnyane yeo e nago le sehlogo se se rego "Coal Train: Music of the Mines", yeo e nago da dingwalwa tša mathomo tša "Stimela", diaparo tša sethaleng tšeo di aparwago ke Masekela le histori ya molomo go tšwa go bašomi ba pele ba meepo. Kopelo e dula e le karolo ya dikopano tša bašomi, meletlo ya setšo le mananeo a thuto ao a nyakišišago histori ya kgethologanyo.

Bona gape

• Jazz ya Afrika Borwa