Jump to content

Sepenatšhe

Gotšwa go Wikipedia

 

Sepeneše ke sebjalo sa matšoba a matala a matlakala a setlogo sa Bogare . Ke ya tatelano ya , lapa la ka fasana . Matlakala a yona ke morogo wo o tlwaelegilego wo o jewago e ka ba o foreše, o apeilwe goba ka morago ga poloko (go šomiša mekgwa ya go boloka go swana le go tsenya ka makotikoting, go gatsetša, goba go felelwa ke meetse mmeleng Tatso e fapana kudu magareng ga e apeilwego le e tala: diteng tše di phagamego di ka fokotšwa.

Ke sebjalo sa ngwaga le ngwaga . Sepeneše se ka fetša marega mafelong a borutho . Matlakala a fapantšhwa, a bonolo, gomme a fetoga kudu ka bogolo. telele le  bophara, ka matlakala a magolo motheong wa sebjalo le matlakala a mannyane godimo godimo ga kutu ya go thunya. Matšoba ga a bonagale, a masehla-botal. ka bophara, gomme e butšwe go ba sehlopha se se nnyane, se thata, se se omilego, sa dienywa tša go ba le dithotobolo  go putla yeo e nago le dipeu tše mmalwa .

Ka 2024, tšweletšo ya lefase ya sepeneše e be e le tše milione tše 31, ka China e nnoši e tšea ya palo kamoka .

Thuto ya etymology

[lokiša | edit source]

Lentšu la Seisemane ‘sepeneše’ le tšweletše mafelelong a ngwagakgolo wa bo-14 go tšwa lentšung la Sefora sa Kgale espinache . Leina le le tšwa go Selatine sa mehleng ya magareng spinagium, yeo e adimilwego

Taxonomy ya dihlopha

[lokiša | edit source]

Sepeneše se se tlwaelegilego e be e le kgale e tšewa e le ka lapeng la Chenopodiaceae, eupša lapa leo le ile la kopanywa le Amaranthaceae ka tatelano ya Caryophyllales . Ka gare ga lapa , Sepeneše ke sa lapa la ka fasana

Tlhalošo

[lokiša | edit source]

Go fapana le bontši bja bjalo tša matšoba tše di šomišwago bjalo ka merogo, sepeneše ke sebjalo, go ra gore dibjalo tše di fapanego di ka ba le matšoba a tshadi goba a tona. Matšoba ke a mannyane, a matala ebile a na le peu ya phefo .Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Taxonbar/conf' not found.

Histori

[lokiša | edit source]

Sepeneše se ka ba se thomile nywageng e ka bago e 2 000 e fetilego dikarolong tša Iran le kontinenteng ya India go tšwa moo se ilego sa tsenywa China ya bogologolo ka Nepal . Bohlatse bja mathomo bjo bo ngwadilwego bja sepeneše tikologong ya Mediterranean bo begilwe dipukung tše tharo tša lekgolong la bo-10 la nywaga: mošomo (yo a tsebjago e le Rhazes ka Bodikela) le dipukung tše pedi tša tša temo tšeo di ngwadilwego ke Ibn Waḥshīyah le Qusṭus al-Rūmī. Sepeneše e ile ya ba morogo wo o tlwaelegilego ka Mediterranean ya Arab gomme ya fihla Peninsuleng ya Iberia ka karolo ya mafelelo ya ngwagakgolo wa bo-12, moo Ibn al-ʻAwwām a e biditšego raʼīs al-buqūl, ‘ kgošana ya dimela tše tala tša matlakala ’.

Sepeneše se ile sa tšwelela la mathomo kua Engelane le Fora lekgolong la bo-14 la nywaga, mohlomongwe ka Iberia, gomme sa hwetša tirišo e tlwaelegilego ka gobane se ile sa tšwelela mathomong a seruthwane ge merogo e foreše ya lefelong leo e be e sa hwetšagale. Sepeneše se bolelwa ka pukung ya mathomo ya go apea ya Seisemane ye e tsebjago, Nakong ya Ntwa ya I ya Lefase, beine yeo e tiišitšwego ka matutu a sepeneše e ile ya newa mašole a Fora ao a gobetšego ka maikemišetšo a go fokotša go tšwa ga ona madi .

Tšhomišo ya Culinary

[lokiša | edit source]

Diphepo

[lokiša | edit source]

Sepeneše se tala ke 91% ya meetse, 4% ya dikhapohaedreite, 3% ya proteine, gomme e na le makhura a sa rego selo , sepeneše se na le boleng bjo bo phagamego bja phepo, kudu-kudu ge e foreše, e gatseditšwe, e fufuditšwe, goba e bedišwa ka pela. Ke mothopo o humilego ) wa bithamine A, bithamine C, manganese, le folate , ka diteng tše di phagamego kudu tša bithamine (tafola). Sepeneše ke mohlodi o lekanetšego ya dibithamini tša B, riboflavin le bithamine bithamine E, potasiamo, tšhipi, , le tlhale ya dijo .

Go apea le di-oxalate

[lokiša | edit source]

Sepeneše se , tšeo di ka thibelago go monywa tšhipi ka mpeng le ka maleng a manyenyane. Sepeneše se se apeilwego, go swana le ka go , se na le maemo a tlase oxalate, e lego seo se dumelelago diphepo tše dingwe tše dinyenyane go monywa ka mo go feletšego.

Go apea sepeneše go fokotša kudu tekanyo ka e senywa ke go ruthetša. Maemo a folate le ona a ka fokotšega, ka ge folate e na le tshekamelo ya go tšhologa ka gare ga seela sa go apea.

Sepeneše se humile ka nitrate le nitrite, tšeo di ka fetago tekanyo e tsireletšegilego ge e ba sepeneše se jewa ka mo go feteletšego.

Cuisine ya dijo

[lokiša | edit source]

Sepeneše se jewa se le tala, ka gare ga salate gomme se apeiwa ka sopo. Dijo tšeo di na go le sepeneše bjalo ka setswaki se segolo di akaretša salate ya sepeneše, sopo ya sepeneše, dip ya sepeneše

Dijo tša kgale tša Sefora, sejo seo se dirilwego ka sepeneše se ka hlaloswa

Tšweletšo

[lokiša | edit source]
Tšweletšo ya sepeneše



2024, millions of tonnes



 China 28.3
 United States 0.3
 Japane 0.2
 Kalakune 0.2
Lefase 30.7
Source: UN Food and Agriculture Organization, Statistics Division [1]

Ka 2024, tšweletšo ya lefase ya sepeneše e be e tše milione tše 31, ka lefaseng le lengwe e nnoši e tšea 92 ya palomoka .

Papatšo le polokego

[lokiša | edit source]

Sepeneše se se foreše se rekišwa se lokologile, goba se phuthetšwe se le foreše ka mekotleng. Sepeneše se se foreše se lahlegelwa ke bontši bja mohola wa sona wa phepo ka poloko ya go feta matšatši a mmalwa. Sepeneše se se botse se phuthetšwe moyeng, goba ka gare ga khase go oketša bophelo bja šelefo. Le ge go šidifatša go isha mafelelo a go fihla go matšatši a ka bago a seswai, sepeneše se sefsa se lahlegelwa ke bontši bja diteng tša sona tša nakong ye. Bakeng sa polokelo e telele, e ka makotikoting, goba e blanched goba e apeilwe

Sepeneše se sengwe seo se phuthetšwego se pepentšhwa mahlasedi bakeng sa go bolaya dipaketheria le ge e le dife tše kotsi. dumelela mahlasedi a matlakala a sepeneše go fihla go tekanyo ye e monywago, yeo e se nago goba e na le mafelelo a mannyane fela go diteng tša phepo.

Ka lebaka la diteng tše di phagamego tša sepeneše tša bithamine K, batho ka o tee ka o tee bao ba nwago sehlare -tagi sa warfarin, seo se šomago ka go thibela bithamine K, ba laelwa go fokotša tšhomišo ya sepeneše

Ka setšong se se tumilego

[lokiša | edit source]
A cartoon depicting a mother telling her daughter "It's broccoli, dear" over a dish at a dining table. The child answers: "I say it's spinach, and I say the hell with it.". It is signed by Carl Rose.
Polelwana ya Amerika " Ke re ke sepeneše " yeo e rago gore "bošilo" e tšwa go khathune ya 1928 ka go The New Yorker . [2]

Moanegwa wa metlae le wa khathune Popeye the Sailor Man o tšweletšwa bjalo ka yo a hwetšago maatla ka go ja sepeneše sa ka makotikoting. Lentšu la koša leo le sepelago le yona ke:Ke tiile go fihla ke nja sepeneše. Se gantši se bakwa ke diteng tša tšhipi tša sepeneše, eupša ya 1932, Popeye o bolela gore se tletše kagomme seo ke sona se dirago gore batho ba be matla le go phela gabotse mmeleng. Bjalo ka ge go direga, sepeneše ga se mothopo o mokaone wa tšhipi ya dijo go feta merogo e mengwe e mentši. Kgopolo ya maaka ya gore sepeneše ke mothopo o mobotse ka mo go kgethegilego wa tšhipi ya dijo ke nonwane ya thuto ya ditoropong .

Bona gape

[lokiša | edit source]
  • Merogo e tala ya matlakala
  • Ipomoea ya meetseng
  • Kale
  • Sepeneše sa thaba
  • Palmer amaranth ya go swana le yona
  • Sepeneše ka United States
  • Tetragonia ya di-tetragonioides
  • Leoto la khantši le lešweu

Spinach
Scientific classification edit
Missing taxonomy template (fix): Spinacia
Species:
Binomial name
Template:Taxonomy/SpinaciaSpinacia oleracea

Page Template:Reflist/styles.css has no content.

  1. ↑ "Spinach production in 2024; Crops/Regions/World/Production Quantity/Year from pick lists". UN Food and Agriculture Organization. 2026. Retrieved 24 March 2026.
  2. ↑ Douglas Harper. "spinach (n.)". Online Etymology Dictionary. Retrieved February 2, 2014.

 

Dikgokagano tša ka ntle

[lokiša | edit source]

 

  •  
  •