Richard Maponya

 

Richard John Pelwana Maponya, GCOB, (24 Dibatsela 1920 – 6 Pherekgong 2020 ) e be e le rakgwebo wa Afrika Borwa le motšweletši wa dithoto yo a tsebegago kudu ka go aga mmušo wa kgwebo go sa šetšwe dithibelo tša kgethollo le maikemišetšo a gagwe a go bona toropo ya Soweto e hlabolla moruong .

Bophelo bja mathomo

Maponya o belegetšwe mmotong wa Maponya ka leboa la Limpopo, o tsene sekolo sa gagwe sa fase kua Spitzkop gomme a ya go fetša Marematlou kua Ga- Mamabolo.

Tša Mošomo

Ge a na le mengwaga ye masomepedi nne (24), nakong ya Ntwa ya ya bobedi ya Lefase, o ile a hudugela toropong ya Alexandra kua Johannesburg go yo tšea mošomo wa borutiši. Ge a fihla Joburg, o ile a thulana le motswala wa gagwe yo a mmoditšego gore go na le lefapha la Store kua bogareng bja tropo ya Johannesburg yeo e nyakago mo-Afrika Borwa yo moso yo a rutegilego gabotse.

Ke moka o ile a tšea mošomo bjalo ka morekiši wa dithoto kua lefapheng la go rekiša. Ka morago ga dikgwedi tše tharo a le mošomong, o ile a hlatlošetšwa maemong a go ba moreki wa lebenkele. O šomile kgauswi le molaodi wa gagwe yo mošweu go kgetheleng diaparo tša bareki ba bathobaso.

Diaparo di be di rekiša ka lebelo le legolo, ka morago molaodi wa gagwe o ile a ba monna wa thekišo wa maemo a godimo lebenkeleng leo. Ka morago o ile a hlatlošetšwa maemong bjalo ka molaodi wa khamphani. Ka lebaka la maitapišo a mohlakanelwa a go fihlelela maemo a godimo bjalo, molaodi wa gagwe wo mošweu o be a sa kgone go mo hlatloša bjalo ka molaodi wa tshepedišo ka lebaka la melao ya kgethollo ya semorafe mo Afrika Borwa. Ka go bontšha tebogo, molaodi o ile a rekišetša diaparo tše di šilafetšego go Maponya le mašaledi a mašela, tšeo a ilego a di rekiša gape kua Soweto. Ka matlotlo a mathomo a kgwebo a hweditšwego o ile a leka go bula kgwebo ya diaparo Soweto, eupša a thibelwa ke go gana ga mmušo go mo fa maphephe a go rekiša, go sa šetšwe tsenogare ya feme ya molao yeo e hlotšwego ke Oliver Tambo le Nelson Mandela .

Go e na le moo, mathomong a bo-1950, Maponya le mosadi wa gagwe Marina (motswala wa Nelson Mandela) ba hlomile Dube Hygienic Dairy, yeo e bego e hirilego sehlopha sa bašemane ka dipaesekele go iša maswi go bareki Soweto bao ba bego ba se nago mohlagase goba setšidifatši. Ka bo-1970 dikgwebo tša bona di ile dia gola go akaretša mabenkele a mmalwa a kakaretšo, mabenkele a go rekiša dikoloi le diteišene tša go tšhela makhura.