Phetolelo

Kgopolo ya tshwantšhišo (mohlala, phetolelo ya lentšu ka lentšu) ga se ya phethagala, ka gobane lentšu le tee ka leleme le meelelo ye mintšhi, le ka lebaka la gore tlhalošo ye e filwego ye e swanago gantši e ka emelwa polelong ye e filwego ka mantšu a go feta a tee. Le ge go le bjalo, polelwana le polelwana di ka ba le mohola bjalo ka dikgopolo tše di bontšhago mahlakore a mabedi a ditsela tše di fapanego tša phetolelo.

Ka lebaka la bokoloniale bja Bodikela le taolo ya setšo mo makgolong a ngwaga a morago bjale, meetlo ya Bodikela ya phetolelo di tšere legato kudu go ditšo tše dingwe. Meetlo ya Bodikela e theilwe godimo ga meetlo ya bogologolo le ya mehleng ya magareng, le go tšwa go dilo tše mpsha tša morago bjale tša Yuropa.

Le ge e le gore mekgwa ya kgale ya phetolelo ga e šomišwe kudu lehono, di sa na le bohlokwa ge ba šomana le ditšweletšwa tša bona, bjalo ka ge boradihistori ba šomiša direkhoto tša bogologolo goba tša mehleng ya magareng go kopanya ditiragalo tšeo di diregilego tikologong yeo e sego ya Bodikela goba ya pele ga Bodikela. Le gona, gaešita le ge e tutueditšwe kudu ke ditšo tša ka Bodikela gomme e dirwa ke bafetoledi bao ba rutwago ditshepedišong tša thuto tša mokgwa wa ka Bodikela, ditšo tša bofetoledi tša Setšhaena le tše di tswalanago le tšona di boloka dikgopolo tše dingwe le difilosofi tšeo di kgethegilego setšong sa ma-China.

Ditšo tša go fetolela ditaba gare ga maleme a Egipita ya bogologolo, Mesopotamia, Asiria ( leleme la Sesiria ), Anatolia le Isiraele ( leleme la Seheberu ) di thomile morago kua nywageng e dikete e mmalwa. Go na le diphetolelo tše di sa felego tša Sumerian Epic of Gilgamesh ( c. 2000 B.C.E. ) ka malemeng a Borwa-bodikela bja Asia a ngwagakete wa bobedi B.C.E.