Bohlokwa bja koma profenseng ya Limpopo
Bohlokwa bja koma profenseng ya Limpopo
[lokiša | edit source]Koma ka gare ga profense ya Limpopo, ga se moletlo feela wa go bina le go rupa, eupša ke akatemi e phakgameng ya tholego yeo e bopago setho, maitshwaro, le semoya sa setšhaba. Limpopo ke e nngwe ya diprofense tšeo di sa swerego setšo se ka bophara le ka tlhompho e kgolo gare ga merafe e fapanego go swana le Bapedi, Vhavenda, le Vatsonga. Mo mehleng ya bjale ya tšwelopele le go fetoga ga dinako, thuto ye ya setšo e dula e le tšhupatsela ye bohlokwa go tšwetša pele mahlale a setho sa Aforika Borwa.[1]
Koma e šoma bjalo ka mollwane o tsepamego o aroganyago nako ya bošemane goba bosetsana le nako ya go tsena ga bogolo bjo bo tletšego. Pele mofsa a tsena thutong ye, o tšewa bjalo ka ngwana yo a se nago lentšu mererong e tseneletšego ya lapa le motse. Ka morago ga go aloga, barupedi ba boa gae ba na le maemo a mafsa a semolao le a leago, ba fiwa le maina a mafsa a bogolo ga mmogo le a direto. Phetogo ye e ba tlišetša boikarabelo bjo bofsa bja go hloma malapa, go rwala ditiro tša metse, le go ba bašireletši ba merafe ya bona.[2]

Lefaseng le le hlabologang ka lebelo le le tletšego ka ditshepedišo tša boditšhabatšhaba, koma ka Limpopo ke sedirišwa se maatla sa go tekološa menagano le go boloka boitšhupo bja setšhaba. Ka gare ga thuto ye ya sephiri, bagolo ba fetišetša histori ya dika le dikoša tša kgale, mmino wa metšo, le tlotlontšu yeo e sa rutiwego dikolong tša kakaretšo. Gape, go bopša ga mephato goba dithaka go hlohleletša maina a matla ao a dula bophelo ka moka, mo e le gore barupedi ba thušana le go šomana mmogo tšwelopeleng ya maphelo a bona.[1]
Mooko o mogolo wa thuto ya koma o tsepame godimo ga go aga maitshwaro le go lwantšha mathata a leago, kudu dikgaruru tše tša bong (Gender-Based Violence). Barupedi ba banna ba rutwa ka botlalo gore maatla a monna ga a bontšhwe ka go tlaiša basadi le bana, eupša ka go ba šireletša le go ba fepela. Ka nako e tee, go fetišetšwa thuto e tseneletšego ya maphelo a thobalano le ka fao motho a swanetšego go itlhokomela sethong sa gagwe gore a phele bophelo bjo bo hlwekilego gomme a age lapa la go kgotsofatsa ka moso. [3]
Le ge go le bjalo, go tšwelela ga dikolo tša koma tše di sego molaong tšeo di rutilweng ke batho ba ba nago le megabaru ya tšhelete go hlotse dikolofelo tše šoro le mahu gare ga bafsa. Se se gapeleditše Mmušo wa Profense ya Limpopo ka tšhomišano le Lefapha la pušo ya tirišano le merero ya bolaodi le Magoši a motse go tiša melao ka fase ga Limpopo Initiation Schools Act[4]. Melao ye e laela gore sekolo sengwe le sengwe se be le laesense e molaong, barupedi ba be le dingwaga tše di dumeletšwego, ba be le ditumelelo tša go ngwalwa ke batswadi, gape ba hlahlobje ke dingaka tša kalafo pele ba eya thabeng go netefatša gore maphelo a bona a šireletšegile.
Ditšhupetšo
[lokiša | edit source]- https://doi.org/10.1080/17457300.2021.2023194
- https://web.archive.org/web/20230606071538/https://lawlibrary.org.za/akn/za-lp/act/2016/6/eng@2018-08-10
- https://doi.org/10.38159/erats.20241068
- 1 2 Sedibe, M. (2020). Exploring traditional male initiates at an initiation school in Limpopo Province, South Africa: Cultural health practices. Department of Educational Psychology, University of Johannesburg. ResearchGate. Available at: https://www.researchgate.net/publication/Exploring_Traditional_Male_Initiates_at_An_Initiation_School_in_Limpopo_Province_South_Africa_Cultural_Health_Practices (researchgate.net in Bing)
- ↑ Badugela, T.M. (2024). A deep dive into knowledge: Unveiling perspectives of African teenage boys regarding initiation schools. E-Journal of Religious and Theological Studies, 10(6), pp.79–88. University of Venda. DOI: https://doi.org/10.38159/erats.20241068
- ↑ Mabunda, D.Q. & van Graan, J. (2022). Injury, violence, and crime prevention at cultural male initiation schools in Giyani and Malamulele in Limpopo Province, South Africa. International Journal of Injury Control and Safety Promotion, 29(3), pp.289–299. DOI: https://doi.org/10.1080/17457300.2021.2023194 (doi.org in Bing)
- ↑ Limpopo Province. (2016). Limpopo Initiation Schools Act, 2016 (Act No. 6 of 2016). LawLibrary of South Africa. Available at: https://lawlibrary.org.za/akn/za-lp/act/2016/6/eng@2018-08-10 (lawlibrary.org.za in Bing)